De grensovergang met Mongolie is niet zoals we gewend zijn in Europa, ik kan me al bijna niet meer herinneren hoe het was toen je bij elke grens gecontroleerd moest worden. Het begon rond een uurtje of 1. De trein stond stil bij een klein stationnetje en de petrovnika (treinbeambte) kwam langs om proberen uit te leggen dat we op het perron naar de wc konden en dat de trein 2,5 uur zou blijven wachten, daarna paspoortcontrole en dat er een klein marktje was.

Blij gingen we met zijn vieren de trein uit en op naar de wc.  Het waren van die Franse sta wc’s, maar beter dan niets en we moesten ook betalen, maar goed, de wc bewoog dan niet en dat heeft ook zijn voordelen. Marjorie en ik gingen weer bij de trein staan (ze wachten hier echt niet) en Tijmen en Michiel gingen even naar het marktje. Er was een man bij de trein die druk stond te zwaaien en gebaren dat we naar binnen moesten dus wij helemaal in de stress want we konden de jongens niet zien. Ik heb op mijn allerhardst geroepen en die man bleef gebaren… Taferelen zonder Michiel in de trein speelden zich al op mijn netvlies af. Toen ik weer hard riep kwam de petrovnika die me aankeek alsof if gek was en zei dat de trein echt nog niet wegging. Michiel en Tijmen kwamen net aangerend en ik schaamde me natuurlijk kapot. We hebben op het marktje nog wat lekkers gekocht en omdat het zou koud was zijn we snel weer in de coupé gaan zitten. Na 10 minuten begon de trein te rijden. Blijkbaar moet er heel veel gerangeerd worden, we zijn denk ik wel 20 keer op en neer gereden op dat station. In de tussentijd zijn we denk ik ook wel 4 keer naar de wc geweest buiten. Je kent het wel, als je niet kunt… dan moet je constant.

Tegen 5 uur kwamen de Russiche dienders om alle paspoorten in te nemen en alles te controleren. Je moet dan echt de coupé uit zodat ze kunnen checken of je niet iemand mee smokkelt. Uiteindelijk zijn we om 19:00 verder gereden. Het uitzicht was wel grandioos, een soort enorme wijde vlakte tussen bergen. Hier en daar liepen paarden en koeien op de vlakte. De mensen zien er ook direct heel anders uit dan de Russische bevolking, een stuk vriendelijker en meer open gezicht. Na 20 minuten gereden te hebben werd ons verteld dat de wc 10 minuten openging en daarna weer op slot tot we voorbij het volgende station waren. Allemaal in de rij dus, want wie weet hoe lang de volgende stop duurt.

Het volgende station was dan de Mongoolse grens waar we weer hebben gerangeerd en nogmaals de hele trein (met hond) werd nagekeken. Alle paspoorten weer innemen etc. De eerste ontmoeting met de Mongoolse mensen was op zich wel goed, ze spraken Engels, waren beleefd en zagen er ook wat charmanter uit. Hier en daar werd er zelfs een grapje gemaakt over de uitspraak van onze namen. Om kwart over 9 zijn we daar weer vertrokken, in die tussentijd dus geen wc. Terwijl we wegreden hoorden we van buiten de trein geschreeuw met daarna een hartgrondig ‘get the f*ck out of my way’ wat kwam van iemand die har drende en probeerde de trein in te halen… Ik vrees dat er iemand is die de trein gemist heeft en wiens spullen nu wel naar Ulaan Baatar gaan… maar hijzelf niet.

Het is gezellig in de coupé, we lezen veel en kaarten met onze medereizigers, maar toch merken we dat het voor ons een beetje te krap is, we zijn nu wat ruimer gewend. Het is nu iets over 10 uur en alles is weer ingepakt. Morgenochtend om half 7 komen we aan in de hoofdstad van Ulaan Baatar. Hopelijk kunnen we in de bibliotheek gebruik maken van het internet en zo de berichten posten. Als het allemaal gaat zoals bedoeld slapen we dan ‘s avonds in een traditionele Ger. Weer zo vroeg opstaan… bweh.. ik ga nu nog even genieten van een lekker kopje thee, morgen krijg ik misschien wel Yak melk of eits dergelijks te drinken. Mongolia, here we come.

Het afscheid van Jane en haar familie in Irkutsk gisteren was moeilijker dan gedacht. In een korte tijd (die overigens een eeuwigheid leek te duren) waren we best op elkaar gesteld geraakt. We voelden ons erg welkom. De hartelijkheid en gastvrijheid waren overweldigend. Jane heeft ons gisteravond naar het station begeleid. Omdat we ruim op tijd waren, hebben we haar nog het ‘Ghot express’ café kunnen laten zien waar we onze eerste, vroege uren in Irkutsk hebben doorgebracht. Ze bleek er nog nooit geweest te zijn en dat gaf ons dus eindelijk de kans om haar ook iets te laten zien.

Overigens bleek mijn overmoed gisteravond wel: ik dacht onderhand redelijk Russisch te kunnen spreken, zeker voldoende goed om een paar pannenkoekjes met jam te bestellen. Enthousiast probeerde ik ‘blini sa djzamom’. Na me kort wat vaag aangekeken te hebben, kreeg ik de indruk dat ze de bestelling had begrepen. Afgerekend en terug bij de tafel aangekomen, wachte ik blij mijn bestelling af. Na een paar minuten kwam mijn bestelling: een houten plank met gietijzeren schaal gevuld met gefrituurde deeghapjes en rauwe uien. Zo goed was mijn Russisch kennelijk toch niet.

Over een half uurtje paspoortcontrole. Ik ben benieuwd. Het proces duurt 3 uur en schijnt nogal grondig uitgevoerd te worden. Toeval bepaalde dat we in een coupé met een ander Nederlands stel terechtkwamen, dus er wordt hier uitvoerig gesproken over het leven op de trein en de spanning voor alle douanepraktijken wordt gedeeld. Een malle boel hier…

Gisteren zijn we de dag rustig begonnen. We hebben op ons gemak ontbeten en zijn, toen de temperatuur buiten een beetje draaglijk was geworden, een eind gaan wandelen. Irkutsk is een mooie, levendige stad. Natuurlijk is het nu met temperaturen tussen –10 overdag en –30 ‘s nachts niet zo druk op straat, maar ‘s zomers is het beslist een hele gezellige boel hier. Overal in de stad lagen dikke lagen sneeuw. Doordat de temperatuur ‘s winters schommelt, zag je in dwarsdoorsnedes van de sneeuw afwisselend witte en grijze lagen: vorst en dooi.

Door Irkutsk stroomt een brede rivier, de Irkutsk rivier genoemd, en hij is werkelijk prachtig. Erg breed met aan de randen grote ijsvlaktes. Omdat de rivier flink stroomt, bevriest hij zelf niet. Aan het water staan veel standbeelden. Wat dieper in de stad ligt een groot stadspark waar voorheen altijd een permanente kermis was. Momenteel (dat wil zeggen, ‘s zomers) wordt het park gerenoveerd, maar het was nog steeds prachtig.

Overal in Irkutsk zijn mooie gebouwen gestrooid. Soms traditionele houten gebouwen met kleurrijke luiken en beteitst houdsnijdwerk. Maar ook veel kerkjes en statige gebouwen. Voor het eerst in Rusland zag ik ook een ‘echte’ kerk: een kerk naar Nederlands model en niet volgens het Russisch Orthodoxe model.

Na een kop koffie met Russische heerlijkheden in de ‘Coffee studio’ zijn we samen met Katja (een vriendin van Jane) en haar vriend Pasja gaan schaatsen op een bevroren stuwmeer. Het was geweldig: schaatsen in een sprookjeswinterlandschap. Na afloop zijn we naar huis gegaan en hebben we onder het genoegen van voldoende Vodka nog een hele leuke avond gehad, samen met nog een vriendin van Jane. We hebben erg gelachen en veel interessante woorden uitgewisseld…

De afgelopen dagen heb ik Egor (het broertje) nogal zitten plagen dus ik voelde me erg schuldig. Als uitwisselingsstudent heeft mijn zus me ooit Lakrisal opgestuurd, ontzettend lekker vind ik het, maar die Amerikanen vonden het zo heftig dat ze ervan moesten huilen. Ik vertelde dit verhaal aan Egor en zei dat hij natuurlijk een ‘echte’ man is en niet zo zwak als die Amerikanen en gaf hem een Lakrisal. Hij vond het verschrikkelijk! Sindsdien was de deal dat hij ook vor ons iets moest vinden, hij probeerde het met kwark/ zure room. Uiteraard kennen we dat en reageerden niet zoals gewenst. Vervolgens kwam nog een drankje gemaakt van paarden– en geitenmelk, het was het beste te omschrijven als karnemelk met koolzuur. Gisteravond heb ik hem nog herrinnerd dat we vandaag vertrekken en net kwam hij met iets aan. Een soort van spek met aan de buitenkant het sterke kruiden, toen ik een hap nam vertrok mijn gezicht volledig, de stand is nu dus 1–1.

We zijn in Irkutsk niet zo druk geweest met posten omdat we ontzettend veel hebben gedaan. Hieronder volgt nog een korte samenvatting van de eerste dag. Op zaterdag zijn we aangekomen om 04.55 in de ochtend. We hadden tussen 9:00– 10:00 met Jane afgesproken in een café. Op zich was alles oke in het Hot express cafe (alles behalve de wc’s, maar goed). De zaak was 24 uur per dag open… dat klopte helaas niet helemaal. Tussen 9:00 en 10:00 was het gesloten omdat ze alles schoon gingen maken. Daar stonden we dan… –23 graden met onze rugzakken voor het Hot express Cafe. Gelukkig kwam Jane eraan en waren we snel bij haar appartement. Voor Russische maatstaven is het ontzettend luxe. Op zaterdag hebben we verder nog lesgegeven bij Jane op school. het is een soort extra school waar kinderen extra les kunnen krijgen voor of buiten het normale onderwijs om. Ze geeft privéles en we hebben spelletjes gespeeld met de meisjes. De meisjes hadden voor vrouwendag allemaal iets lekkers bij zich voor Jane. Daarna hebben we met een collega thee gedronken. Op de een of andere manier vinden ze ons hier toch heel erg bijzonder, ik heb zelfs betaald gekregen voor de lessen. Omgerekend 12 euro, maar voor hier is het een flink bedrag. Het engels is op zich helemaal correct, maar het Russische acccent blijf je horen. Voor hen zijn wij natives, al klopt dat natuurlijk ook niet helemaal.

Na de thee zijn we nog wat gaan rondlopen in Irkutsk (brrr..) en voegde zich Katja bij ons, een vriendin van Jane die Duits studeert (en het zeer goed spreekt!). We zijn in een soort pittoresk cafe wat gaan drinken, het was van binnen helemaal beschilderd zodat het eerder een tuin leek. Omdat het vandaag vrouwendag is vierden ze zaterdag dit al in de kroeg. Alle mannen (incl. Michiel) moesten een compliment opnoemen voor de vrouwen. Verder waren er nog rozen en andere prijsjes te winnen maar de sfeer was geweldig.  ‘s Avonds heeft Jane nog Sushi voor ons gemaakt (ze heeft ook Chinees gestudeerd en een jaar in Beijing gewoont), het was heerlijk! Omdat we zo vroeg zijn opgestaan zijn Michiel en ik daarna omgevallen en heerlijk in slaap gevallen. Het was een geweldig begin van onze tijd hier in Irkutsk.

Nu is het tijd om te gaan douchen, want morgen zitten we weer de hele dag in de trein. Deze keer is de reis tweede klas, dus ik ben benieuwd!

Iets voor vijf uur Irkutsk tijd kwam de trein aan op het station. Alles was nog donker en verlaten. Met dank aan een tip van onze host hier wisten we ons snel door de kou een warm plaatsje in een 24-uurs restaurant tegenover het station te bemachtigen. Een thermometer annex klok annex nog iets op een gebouw aan het spoor gaf de temperatuur aan: –24 graden. Erg koud. We ware in de trein bij wijze van voorbereiding al in onze warme kleren gesprongen, maar op –24 waren we misschien toch nog niet helemaal voorbereid. Wat vooral opviel was dat onze neus van binnen al snel begon te bevriezen!

Het prijspeil hier in Irkutsk is duidelijk wat vriendelijker dan in Moskou. Voor 26 roebel (ongeveer 75 cent) kregen we twee warme koppen thee. Nog eens 200 roebel (5 euro) hielpen ons aan twee borden frites en twee ‘steaks’ van pittig (knoflook!) gehakt. Een aangename afwisseling met de geïmproviseerde maaltijden aan boord van de trein.

Inmiddels zitten we alweer bijna 4 uur in het café. Kaarten zijn we beu, puzzelen ging vervelen en door slaap overmand beginnen we het hier binnen, de 24 graden warmte ten spijt, toch een beetje koud te krijgen. Het publiek hier in het restaurant is heel divers. Veel types die we in Nederland waarschijnlijk argwanend zouden vermijden: brede mannen met een schemerbaard en zware bovenarmen. Maar ook wat Aziatischere types. Al bijna net zo lang als wij hier zitten, worden we door een blonde, niet zo heel erg Russisch uitziende jongen vergezeld. Aan een tafeltje naast het onze dood hij de tijd met verwoede pogingen zijn vrienden nog voor het ochtendgloren aan de lijn te krijgen. Niemand neemt op en hij lijkt zijn lot als een (zeer verveelde) man te dragen.

Hopelijk ontmoeten we binnen nu en 60 minuten Jane en brengt ze ons naar een comfortabel en warm huis, bij voorkeur met een warme douche en schone toilet. Sanitair is een stiefkindje, hier in het koude Siberië. Zodra de ochtendspits in het restaurant voorbij was, begonnen de serveersters ijverig het hele etablisement te schrobben en soppen, maar de WC is daarbij helaas niet aan bod gekomen. Ter illustratie: het ding is uitgevoerd zonder bril, op kinderhoogte en bevat diverse voetafdrukken op de rand. Staan mannen hier op de plee? Enfin, we wachten af…

Enfin, ik kan dus niet slapen. Buiten is het erg koud. Er staan ijsbloemen aan de binnenkant van onze dubbele beglazing. Een klein thermometertje dat we aan de binnenkant van het raam hebben gezet is nu half aan het glas vastgevroren. Hij geeft op het moment –14  graden aan. Geen idee hoe koud het buiten is, maar onze stop in Novosibirsk leerde wel dat het zeker geen picnickweer is…

Dit stuk van de treinreis is ook wat minder comfortabel. Sind een uurtje wiebelt en schokt de trein veel meer. Waarschijnlijk komt het door de kou. Toch is het zo nu en dan een beetje griezelig hoe de wagon zichzelf lijkt te willen losrukken van die dwingende locomotief.

Ik heb vandaag voor Judica een vis gevangen. Of tenminste, zo voelde het. Een man op het station van Balabinsk verkocht gerookte vissen en Judica wilde er heel graag een. Communicatie verliep via Roebels. 100r voor een vis. De man wilde me eigenlijk een andere vis verkopen, eentje die al was schoongemaakt en gerookt, maar ik – met mijn domme kop – vond de intakte exemplaren die min of meer voor de show aan zijn karretje hingen mooier. Dat kwam me op een tamelijk intieme sessie met de ingewanden van het sparteldier te staan. Omdat we door een medereiziger (voorheen nog nooit gezien, overigens) werden gewaarschuwd voor dit soort versnaperingen, hebben we de vis gekookt in heet water van de samovar. We hebben allebei nog geen buikkrampen, dus het was vast allemaal niet zo erg als de man zei.

Mijn thee is inmiddels al wat afgekoeld. De duct-tape die we om het oor van onze aluminium mokken hebben gewikkeld helpt om ze wat hanteerbaarder te maken. Zo maar in mijn eentje een toost uitbrengen op de laatste treindag, morgen. Morgenavond, heel laat (over ongeveer 26 uur) arriveren we in Irkutsk en stappen we uit voor twee nachten. Benieuwd hoe dat zal zijn.

Verder heb ik Canasta geleerd te spelen. De eerste potjes verliepen wat stroef en het koste me dan ook nogal wat zelfbeheersing om de kaarten niet in de rondte te smijten. Na wat oefening gaat het al beter. Heel ontspannend allemaal. De kadans, niets anders hoeven dan zitten en zo nu en dan een praatje maken. Toch denk ik dat een week op de trein misschien wat teveel van het goede zou zijn. Een paar van onze medereizigers doen dat. Misschien spreken we ze later nog eens om te zien hoe het was. Nu keer ik voorlopig nog even terug naar het midden van de nacht en laat ik me door mijn kop hete kamillethee in slaap sussen…

Anderhalf uur geleden zijn we gestopt in Balabinsk en waren er weer verkopers. We zaten midden in een aflevering ‘Rome’ en ik had weinig zin om naar buiten te gaan in de kou. Michiel is snel in zijn schoenen gesprongen en heeft foto’s gemaakt. Bij een van de vorige stops hadden de ‘Australiers’ een gerookte vis gekocht. Mij leek het ook wel wat maar uiteindelijk moesten we de trein in zonder vis. Op dit station liepen er weer mensen rond met gerookte vis. Na wat zwaai aanwijzingen van achter het raam heeft Michiel een vis gekocht. Hij was er zo blij mee dat hij Victor de Vis wel kon zoenen (zie foto!). Toen we terug waren in de trein kwam er opeens vanuit het niets (nog niet eerder gezien) een enorme Rus aan die ons waarschuwde voor de vis, eten op eigen risico. Ik was in al mijn enthousiasme uiteraard niet te stuiten. We lieten de beste ‘oer’mensen in onze omgeving (de Australiers/ Zweden) eraan ruiken en zij zeiden dat het geen kwaad kon. Hij was koud gerookt en nog steeds bevroren, bij temperaturen van –15 kan het ook bijna niet anders. Michiel heeft daarna als een echte ‘survivor man’ de vis opengesneden en… er zat gewoon nog kaviaar in. Omdat we de waarschuwing niet volledig in de wind wilden slaan hebben we de stukken vis nog ‘gekookt’ met water uit de samovar. Al met al een smakelijke maaltijd. Om helemaal zeker te zijn dat er niets aan bacterien blijft leven hebben we er nog wat wodkaachteraan gegooid. Ach, morgennacht stappen we weer uit.

Vanmiddag schreef ik over de douche die niet afliep, ik denk dat de afvoer bevroren was. Net als in Nederland eindingen de afvoersystemen van deze trein ook gewoon op het spoor. Op dit moment is het buiten zo koud dat als je naar de wc gaat of gewoon de wasbak gebruikt en de kraan uitzet er een stoomwolk uit de afvoer komt. Zoiets heb ik nog nooit gezien en het verbaasd me dan ook. Geweldig, het lijkt wel alsof we gewoon in een andere tijd leven.

Zo is Michiel nu met wat mensen uit onze wagon wat eten in de restauratie terwijl ik net heb gedouched en nu geniet van de rust. Nog zo een voordeel, de douche. Het is een handdouche en stelt misschien niet zo veel voor, maar het zorgt er wel voor dat ik me waneer ik wil heerlijk op kan frissen. Om daar even op door te gaan, het water liep niet niet weg en ons badkamertje staat blank. Nu zie ik net het deurtje op slot gaan (we delen de douche met de chinese treinbeambte) en volgens mij is hij het probleem aan het oplossen. Er klinkt in ieder geval een hoop geplons).  Het uitzicht is een derde punt waar ik zo van geniet, ook al is het uitzicht met name wit (sneeuw) met veel berkenbosjes, het is erg rustgevend om naar te kijken en geeft ook een beter beeld van de afstand. Ik zou zeggen, als het kan kies ik deze trein boven vliegen.

Hoe is het verder?  Heerlijk rustig en ontspannen hebben wij ook hier al ons dagelijkse ritme weten te vinden. Wonder boven wonder doet het stopcontact het op dit moment wel, zodat de laptop weer vol opgeladen is en ik me tijdens het typen van dit bericht niet hoef te haasten. Het lijkt te maken te hebben met hoeveel stroom er verder gebruikt wordt aan boord. De willekeur van welk stopcontact het nu wel of niet doet is ons nog niet helemaal duidelijk, maar we zijn blij met elk beetje stroom.

Gisteren hebben we nog wat kleine eet en dink dingen op de kop getikt en heerlijk gegeten in de restauratie.  Michiel zei net tegen onze Amerikaanse reisgenoot dat hij het eigenlijk wel jammer vond dat we niet in een keer doorgaan. Waar er in Moskou druk was om van alles te bezoeken is dit een soort van oase, je hoeft niets te bezoeken maar je rijdt er wel langs en eht is zoooo ontspannen. Er valt dan ook niet zoveel te vertellen, de foto’s die later worden toegevoegd zullen meer zeggen over hoe het hier is. Bij elke stop gaan we even naar buiten (behalve de stops midden in de nacht).

Gisteren werden we bij de eerste stop bestormd dor huisvrouwen die hun eten aan ons willen verkopen, leek mij wel wat, maar voordat Michiel overtuigd was moesten we alweer nar binnen. Als er een stop van 20 minuten gepland staat betekend dat eigenlijk dat je ongeveer 8 minuten uit de trein mag voordat haastig gebaard wordt dat je er weer in moet. Vervolgens staan we dan nog bijna een kwartier stil voor vertrek.

Een uurtje geleden hebben we een stop gehad in Omsk, een relatief grote stad en … geen huisvrouwen op het perron. Hier werden de kolen aangevuld. Alle verwarming in de trein is op kolen gestookt. Voor mij was dat wel raar om te zien, ik ben het helemaal niet gewend dat er ook maar iets op kolen gaat. Om de zoveel stops wordt er dan met een mini tractor met aanhangwagen langs alle treindeuren gereden. Op de wagen staan twee mannen die kolenkits vullen en aangeven. De treinbeambte leegt deze dan in een hok. Het vuur voor de verwarming is de hele tijd aan het branden enmoet natuurlijk om de zoveel tijd worden aangevuld. Ik moet eerlijk bekennen dat ik nog niet voldoende onderscheid kan zien tussen Chinezen om te zien of wij nu 1 of 2 mannen in onze wagon hebben. Ze dragen beide uniforms en ik heb nog geen zin met ze gewisseld, zie ze alleen langslopen af en toe. Het zijn er volgens mij twee, anders krijgen ze helemaal geen rust want bij elk station moeten ze bij de deur staan. Lijkt me wel raar, als je het grootste gedeelte van de tijd op de trein doorbrengt.

Wat eigenlijk nog raarder is zijn te tijjdszones, lokale tijd is om en nabij half 4, Moskou tijd is half 1 en in Nederland is het nu iets over half 11. De jetlag is moelijk te voorkomen, maar we proberen toch het ritme elke dag een beetje op te schuiven. Dat betekent… bijna vier uur… tijd voor een bakje noodles. De trein raast verder… en ik geniet.

De nacht in de trein was heel comfortabel. Ik zelf sliep in het bovenste bed (joepie) en Judica lag veilig beneden. Geen slechte matrassen, hooguit een beetje aan de stevige kant en de kussens vielen zeker niet tegen. Wel gek om midden in de nacht even opgeschrikt te worden door het plotseling halt houden van de grote rollende rups.

Overdag hebben we vandaag een beetje aangerommeld. We waren om 9 uur Moskouse tijd wakker en hebben rustig wat gegeten van het vaste bruine brood dat we in een Russische supermarkt vonden. Beetje jam erop, beetje chocopasta: heerlijk. Daarbij dan een kopje thee gezet met water uit de samovar (die daadwerkelijk op steenkool blijkt te worden gestook) en de dag begon uitstekend.

De highlights van een dag op de trein bestaan uit gesprekken met medereizigers en zo nu en dan een stop op een afgelegen, onder een dikke laag sneeuw verstopt station. Vanmiddag stopten we op een station waar we, eenmaal uitgestapt voor een luchtpauze van vijf minuten, werden overvallen door een leger oude vrouwtjes met boodschappentassen. Ze probeerden van alles aan de man te brengen, variërend van zelfgemaakte salades tot gerookte vissen en vachten (van hondenhaar, leek het wel).

Vanmiddag hebben we een paar potjes Canasta gespeeld. Dat was nog een hele toer, vooral omdat we de regels niet kenden, omdat de regels op de computer stonden, omdat de accu van de computer leeg was en omdat het opladen van de accu op de trein (de vele stopcontacten ten spijt) moeilijker is dan gedacht. We proberen zo nu en dan, als de Chinese stewards niet opletten, wat stroom op de gang te ‘lenen’.

Eten in de restauratiewagen was ook wel een avontuur. Met een menu in Russisch was er veel keus, maar geen idee wat. Vanmiddag aten we wat gebakken aardappeltjes en twee spiegeleieren, vanavond wist Judica een gebakken kippenbout te bemachtigen en had ik een of andere stoofpot, waarvan ik de naam nog altijd niet weet. Je kiest maar wat, zomaar; zo gaat dat hier.

Inmiddels is het hier donker en bereiden we ons langzaam voor op de nacht. We proberen wat vroeger te gaan slapen, zodat de vijf uur tijdverschil met Irkutstk ons straks niet teveel op zullen breken. Inmiddels lopen we in de trein al 2 uur voor op de Moskouse tijd. Misschien luchten we straks, rond middernacht even over elf uur, nog even op het station van Sverdlovsk. Zo nu even wat stroom pikken en dan naar bed…